Skip to main content
A young person moving in to a new house © Monkey Business Images/Canva, 2023

Cad is ‘baile’ ann do dhaoine óga na hEorpa?

An nuashonrú is déanaí an An Mháirt, 20/06/2023

<p>Is dóigh go bhfuil an frása ‘is mó ná teach an baile’ cloiste againn go léir. Mar sin féin, na sonraí is déanaí maidir leis an óige agus dálaí tithíochta ó Eurostat - oifig staidrimh an Aontais Eorpaigh - d’fhéadfaidís a bheith ina gcúis le míshuaimhneas i measc na n-óg i dtaca lena bhfuil rompu amach anseo. Féachaimis ar staid reatha mhargadh na tithíochta do dhaoine óga.</p>

Cén chaoi a seasann rudaí faoi láthair?

Tithíocht mhaith, is coinníoll riachtanach í sin chun mianta saoil an duine a chomhlíonadh agus tugann sí an deis dúinn rochtain a fháil ar ráthaíochtaí sóisialta agus eacnamaíocha. Mar sin féin, léiríonn na sonraí is déanaí ó Eurostat dúinn nach bhfuil an t-ionchas sin á chomhlíonadh i ngeall ar cháilíocht na tithíochta atá ann do roinnt daoine óga Eorpacha.  

D’fhéadfadh an scéal a bheith i bhfad níos fabhraí - praghsanna neamh-inacmhainne, tithíocht plódaithe agus géar-dhíothacht tithíochta, cruthaíonn siad go léir fadhbanna go fóill. 

De réir na sonraí is déanaí atá ar fáil ó 2020, tá beagnach 28% de dhaoine óga (idir 15 agus 29 mbliana d’aois) san Aontas buailte ag lóistín phlódaithe. Tháinig méadú 1.5% ar an bhfigiúr i gcomparáid leis an mbliain roimhe sin agus, go deimhin, bhí sé níos airde do dhaoine óga ná mar a bhí don daonra ina iomláine.

Praghsanna tithíochta agus iad ag ardú go tapa, bíonn tionchar aige sin freisin ar dhaoine óga, agus nuair is fiú 40% d’ioncam indiúscartha teaghlaigh na praghsanna nó nuair a sháraíonn siad an tairseach sin, bíonn an t-ualach sin trom. Cé go bhfuil céatadán na ndaoine óga a bhfuil tionchar ag praghsanna an-ard orthu nach mór mar an gcéanna don phobal i gcoitinne, tá difríocht shuntasach ann idir daoine óga atá i mbaol na bochtaineachta agus iad siúd nach bhfuil. I measc na ndaoine atá i mbaol na bochtaineachta, bhí tionchar ag an ráta ró-ualaigh ar 40.8% de dhaoine óga.

Cad iad na fadhbanna?

Cé go bhfuil difríochtaí ann ó thaobh aoise (ba é 26.4 bliain d’aois an mheánaois in 2021) agus inscne de (fágann mná níos luaithe ná fir) i dtaca leis an tráth a chinneann daoine óga teach a dteaghlaigh a fhágáil agus tús a chur lena saol go neamhspleách, cuireann an easpa fíor-rochtana ar thithíocht inacmhainne chuibhiúil pleananna fuascailte daoine óga i mbaol. 

Ina theannta sin, tá féidearthachtaí daoine óga maidir le tithíocht agus deiseanna fostaíochta tar éis dul in olcas de bharr na paindéime. Agus iad sáinnithe i staid chontúirteach, bíonn tionchar ag neamhdheimhneacht tithíochta ar oibrithe óga neamhghníomhacha agus ar dhaoine dífhostaithe. 

Cé gur saincheisteanna tromchúiseacha go fóill iad an dífhostaíocht agus praghsanna tithíochta díréireacha, tá feiniméan eile ann a chuireann bac ar mhianta daoine óga neamhspleáchas a bhaint amach. Ós rud é go mbíonn claonadh ag daoine óga taisteal chuig cathracha móra chun deiseanna maithe a lorg dá bhforbairt phearsanta agus ghairmiúil, tá siad in iomaíocht freisin i margadh na gcíosanna gearrthéarmacha, ar margadh é atá ag méadú de shíor. 

Ní haon ionadh go bhfuil tionchar ollmhór ag staid na tithíochta ar mheabhairshláinte daoine óga, mar a luaitear in alt EURACTIV.

Iarmhairt eile nach bhfuil chomh soiléir chéanna is ea tionchar na géarchéime seo ar earnáil an chultúir. Cruthaitheoirí agus ealaíontóirí óga, tá siad á mbrú amach as cathracha i ngeall ar an méadú leanúnach ar phraghsanna tithíochta. I gcathracha ar fud na hEorpa, tá an saol cultúrtha ag dul i léig i ngeall nach bhfuil aon seans ag ealaíontóirí na deiseanna cearta a fháil. 
 

 

Chuir Eurodesk Brussels Link agallamh ar Nikolina agus Sabri ó ESN agus labhair siad faoi na fadhbanna a bhíonn ag daoine óga agus lóistín á lorg acu agus faoin gcaoi ar féidir iad a réiteach. 

Céard is féidir a dhéanamh?

Cé nach bhfuil aon réiteach simplí ná tapa ann chun cabhrú le daoine óga dul isteach i margadh na tithíochta, tá níos mó tithíocht shóisialta á héileamh ag roinnt tráchtairí. Is é is tithíocht shóisialta tithíocht a fhorbraíonn eagraíochtaí nó rialtais neamhbhrabúis agus dá bhrí sin, fágtar ar phraghas níos ísle í ná tithíocht sa mhargadh príobháideach. 

Tá sé tábhachtach a chinntiú go mbeidh rochtain ag daoine óga ar mhargadh fostaíochta chun a gcuid acmhainneachta a fhorbairt agus an leas is fearr is féidir a bhaint as a gcuid scileanna i ndálaí oibre cuibhiúla agus fiúntacha – lena n-áirítear, ach gan a bheith teoranta do thuarastal cuibhiúil mar a luaitear i Sprioc Uimhir 7 de Straitéis Óige an Aontais.

Tháinig an tAontas ar chomhaontú le déanaí freisin maidir le rialacha nua le haghaidh pá íosta leordhóthanach san Aontas. Táthar ag súil leis go rachaidh na rialacha chun tairbhe do dhaoine óga agus iad ag dul isteach sa mhargadh fostaíochta, sin agus go gcuideoidh siad leo chun rochtain a fháil ar thithíocht chuibhiúil. Tá go leor fós le déanamh chun a chinntiú go bhfuil an rochtain sin ag daoine óga, ach is céim sa treo ceart é an comhaontú a baineadh amach.