Brno hija hotspot tad-dinja letterarja. Bohumil Hrabal u Milan Kundera, tnejn mill-aktar awturi famużi Ċeki, twieldu fiha. Darba fis-sena, id-dar ta’ pubblikazzjoni magħrufa Větrné Mlýny torganizza x-Xahar tal-Qari tal-Awturi, l-akbar festival letterarju tal-Ewropa Ċentrali. Bl-arkitettura Neo-Renaxximentali tagħha u kastelli qishom tal-leġġendi, Brno żgur li tiġbed l-attenzjoni tiegħek. Brno hija wkoll waħda mill-ħames bliet Ewropej li jospitaw l-Werkbund Estates; din il-belt kienet il-pijuniera tad-djar Modernisti mibnijin bejn l-1927 u l-1932, li kellhom l-għan li jipprovdu djar ta’ kwalità għolja u bi prezz baxx wara l-Ewwel Gwerra Dinjija. Minħabba s-sinifikat kulturali tad-disinji, il-proprjetajiet ingħataw b’mod kollettiv Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew. Meta tkun fi Brno, żur is-sala tal-belt l-antika u itla’ t-torri tagħha ta’ 63 metru biex tgawdi viżjoni spettakolari fuq iċ-ċentru storiku tal-belt.
Il-qalba tal-kultura tal-Bohemia, Praga hija ġenna letterarja, b’madwar 200 ħanut tal-kotba u 20 kafetteriji letterarji. Nominata bħala l-Belt tal-Letteratura tal-UNESCO fl-2004, u għal raġuni valida, mill-Festival tal-Kittieba ta’ Praga sal-Mikrofestival ta’ Praga, il-letteratura tiġi ċċelebrata b’mod estensiv. Il-patrimonju arkitettoniku rikk tagħha jidher madwar il-belt kollha – tabilħaqq, iċ-ċentru storiku tagħha żdied mal-Lista tal-Patrimonju Dinji tal-UNESCO fl-1992. Eżempji ta’ disinn Modernista jistgħu jinstabu f’Werkbund Estates tal-belt, sit transnazzjonali taċ-Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew li, bħall-kontropartijiet li hemm fi Brno u Wrocław, kellu l-għan li jsolvi n-nuqqas ta’ akkomodazzjoni ta’ kwalità u affordabbli wara l-Ewwel Gwerra Dinjija. M’għandekx titlef la żjara fil-Kastell ta’ Praga meta tkun fil-belt lanqas mixja fuq il-pont Charles.
Eżatt lil hinn mill-fruntiera Ċeka hemm Wrocław, il-belt ta’ mitt pont. Wrocław mhix estranea għad-dinja letterarja. Fl-2016, hija ssemmiet il-belt Kapitali Ewropea tal-Kultura u l-Kapitali Dinjija tal-Ktieb tal-UNESCO u fl-2019, il-Belt tal-Letteratura tal-UNESCO – ilkoll xhieda tat-tradizzjoni letterarja vibranti tagħha. Bħal Brno u Praga, Wrocław hija belt oħra mill-ħames bliet li jiffurmaw is-sit transnazzjonali taċ-Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew ta’ Werkbund Estate, li jagħmilha post sinifikanti fl-iżvilupp ta’ arkitettura residenzjali Modernista.
Meta tkun f’Wrocław, żur wieħed mis-60 ħanut tal-kotba tal-belt jew mur sad-Dar tal-Letteratura ta’ Wrocław, li ta’ spiss tospita avvenimenti letterarji minn lejliet ta’ qari tal-poeżija għal tnedija ta’ kotba. Jekk qed iżżur fix-xhur tas-sajf, fittex wieħed mill-festivals, bħall-Festival Internazzjonali tan-Novella.
Krakovja hija t-tieni l-akbar belt tal-Polonja. Il-belt l-Antika tagħha, inkluż il-Kastell Rjali ta’ Wawel, għandha l-unur li tiġi ddikjarata l-ewwel Sit tal-Patrimonju Dinji tal-UNESCO. Id-distrett ta’ Kazimierz xi darba kien jospita mhux aktar minn 90 sinagoga u issa huwa xempju tal-wirt Lhudi, iċċelebrat permezz tal-Festival tal-Kultura tal-Lhud annwali. Krakovja ġiet it-tieni fil-Premju Access City fl-2012 għall-isforzi tagħha biex itejjeb l-aċċessibbiltà fil-belt, minkejja l-preżenza ta’ ħafna toroq, bini u monumenti storiċi u kulturalment sinifikanti. Għal dik li hi letteratura, Kraków tospita r-Read PL! Proġett, pjattaforma ta’ ktieb elettroniku li tippromwovi l-qari billi tagħti aċċess bla ħlas għal verżjonijiet elettroniċi ta’ awturi bestsellers u kotba ġodda. Fl-2013, nominata bħala l-Belt tal-Letteratura tal-UNESCO – dan wassal għall-istabbiliment ta’ diversi rotot letterarji ddedikati għal awturi famużi bħal Stanisław Lem u Joseph Conrad
Fil-Majjistral tas-Slovakkja, qrib il-fruntieri Ċeki u Pollakki, tinsab Žilina; belt fejn is-sinifikat letterarju huwa marbut ma’ importanza storika. Hija tospita Žilinská Kniha (Il-Ktieb tal-Belt ta’ Žilina), dokument storiku mill-1378 li fih l-eqdem kampjun magħruf tal-kitba Slovakka. Mejju u Ġunju huma l-aħjar xhur biex iżżur Žilina peress li proprju f’dan iż-żmien isiru l-Festivals tal-Bliet l-Antiki, l-akbar avveniment kulturali fis-Slovakkja. Il-Festival iġib miegħu varjetà ta’ snajja’ folkloristiċi u spettru wiesa’ ta’ mużika, mill-jazz u s-swing għall-pop u r-rock.
Košice hija t-tieni l-akbar belt tas-Slovakkja u l-belt Kapitali Ewropea tal-Kultura 2013. Iċ-Ċentru storiku preservat tajjeb tagħha huwa l-akbar fil-pajjiż u fih ħafna binjiet protetti, l-aktar fl-istili Rinaxximentali u Barokk. Tliet ċentri tal-arti ewlenin fil-belt (Kulturpark, Kunsthalle u Amphitheatre) joffru kollox mill-arti viżiva għal spettakli teatrali. It-tradizzjoni letterarja tal-belt hija ankrata f’waħda mir-residenti famużi tagħha; l-awtur magħruf Sándor Márai, li kiseb prominenza matul l-era Awstro-Ungeriża tal-belt.
Il-belt universitarja tal-Ungerija, Debrecen, hija wkoll santwarju għan-natura – tinsab fil-Pjanura l-Kbira tat-Tramuntana u l-Park ta’ Nagyerdei huwa kenn paċifiku b’boskijiet, mogħdijiet fil-pajsaġġi, xogħlijiet tal-arti fil-beraħ u mogħdijiet għaċ-ċikliżmu. Il-Knisja Protestanta tagħha, l-akbar fl-Ungerija, hija kemm kapolavur arkitettoniku kif ukoll simbolu ta’ kburija nazzjonali. Debrecen tospita wħud mill-aktar kittieba influwenti tal-pajjiż, bħal Magda Szabó, l-awtur l-aktar tradott fl-Ungerija, u l-poeta nazzjonali Sándor Petġfi.
Jista’ jkun inqas magħrufa mill-belt kapitali Ungeriża, Budapest, iżda Veszprém hija ġawhra moħbija b’ħafna offerti kulturali. Bħala l-belt Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2023, hi tifrex enerġija kulturali rikka, riflessa fl-għan tagħha li tagħmel il-kultura sostenibbli, innovattiva u inklużiva. Veszprém ingħatat il-premju tal-Belt tal-Mużika tal-UNESCO fl-2019, premju rifless fil-bosta avvenimenti mużikali live famużi fid-dinja bħal VeszprémFest u l-Festival Auer Violin. Ħu ferrovija għal-Lag Balaton fil-qrib u se ssib fuq ix-xtut tiegħu mużew ta’ tifkira ddedikat għal József Attila, wieħed mill-aktar poeti Ungeriżi famużi tas-Seklu 20.
